Wymogi formatowania pracy dyplomowej: marginesy, czcionka, przypisy

Wytyczne dotyczące pisania prac dyplomowych: jak je czytać

Dokument ten nosi zwykle tytuł wytyczne dotyczące pisania prac dyplomowych, zasady redakcji pracy dyplomowej lub podobny. Publikuje się go na stronie wydziału albo w USOS. Zanim otworzysz edytor tekstu, znajdź w nim odpowiedzi na następujące pytania:

1. Jakie obowiązują marginesy, krój i rozmiar czcionki oraz interlinia?
2. Druk jednostronny czy dwustronny?
3. Jaki styl przypisów: przypisy dolne, APA czy inny?
4. Jak sporządzić bibliografię i w jakiej kolejności ułożyć pozycje?
5. Jak podpisywać tabele i rysunki — nad obiektem czy pod nim?
6. Czy uczelnia udostępnia wzór strony tytułowej i obowiązkowych oświadczeń?
7. W jakim formacie należy wgrać plik do APD/USOS?

Jeśli wytyczne rozmijają się z oczekiwaniami promotora — a tak się zdarza — ustal z nim na piśmie, czego się trzymać. Zwykle pierwszeństwo mają wymagania uzgodnione z promotorem, ale lepiej mieć to czarno na białym.

Dobry nawyk: zbierz wymagania z wytycznych na jednej stronie i trzymaj ją pod ręką podczas pisania.

Szablon pracy dyplomowej: przygotuj dokument pierwszego dnia

Najwięcej czasu na formatowanie tracą ci, którzy piszą cały tekst „jak leci”, a dopiero potem próbują dopasować go do wymagań. Znacznie prościej raz przygotować dokument na samym początku:

1. Utwórz plik z właściwymi marginesami, czcionką i interlinią.
2. Zdefiniuj style: tekst główny, nagłówki trzech poziomów, podpisy tabel i rysunków, przypisy.
3. Dodaj stronę tytułową według wzoru i pusty automatyczny spis treści.
4. Połącz menedżer bibliografii z edytorem i wybierz wymagany styl przypisów.
5. Zapisz ten plik jako szablon i pisz w nim wszystkie rozdziały.

Jeśli wklejasz tekst z innych plików, wklejaj go bez formatowania — dzięki temu do dokumentu nie trafią obce style i czcionki.

Marginesy, czcionka i interlinia w pracy dyplomowej

Typowe parametry

Przykładowe wymagania, które często spotyka się na polskich uczelniach:

To tylko przykład. Niektóre katedry wymagają interlinii 1,0 w tabelach, inne — innych czcionek lub marginesów.

Numeracja stron

Strony numeruje się zwykle cyframi arabskimi, u dołu lub u góry strony. Strona tytułowa jest wliczana do numeracji, ale nie umieszcza się na niej numeru. Położenie numeru (na środku czy przy prawym marginesie) określają wytyczne.

Nagłówki

Rozdziały i podrozdziały numeruje się zwykle dziesiętnie: 1, 1.1, 1.1.1. Często każdy rozdział zaczyna się od nowej strony. Korzystaj z wbudowanych stylów nagłówków — wtedy edytor sam wygeneruje spis treści, a zmienionych tytułów rozdziałów nie trzeba będzie poprawiać w nim ręcznie.

Przypisy w pracy dyplomowej: przypisy dolne czy APA

W Polsce najczęściej spotyka się dwa systemy przypisów.

Przypisy dolne

Przypisy dolne to system tradycyjny, stosowany zwłaszcza na kierunkach humanistycznych, prawniczych i części ekonomicznych. W tekście umieszcza się numer przypisu, a u dołu strony — opis źródła. Często stosuje się taki zapis:

• pierwsze powołanie na źródło — pełny opis: inicjał imienia i nazwisko autora, tytuł kursywą, wydawnictwo, miejsce i rok wydania, strona;
• kolejne powołania na to samo źródło — w formie skróconej, z użyciem tamże, op. cit., dz. cyt. lub skróconego tytułu.

Dopuszczalne skróty określają wytyczne.

APA i inne style „autor–rok”

Na psychologii oraz części kierunków ekonomicznych i technicznych często stosuje się APA lub podobne style. W tekście podaje się w nawiasie nazwisko autora i rok wydania (w razie potrzeby także stronę), a pełny opis — wyłącznie w bibliografii. Sprawdź, którego wydania APA wymaga katedra, i nie mieszaj stylów w jednej pracy.

Porównanie

Niezależnie od stylu każdy cytat i każda parafraza wymagają przypisu. Jak ma się to do badania antyplagiatowego, wyjaśniamy w artykule o tym, jak działa antyplagiat JSA.

Jak zrobić bibliografię w pracy dyplomowej

Bibliografia (wykaz literatury) obejmuje wszystkie źródła, na które powołujesz się w tekście. Typowe wymagania:

• układ alfabetyczny według nazwisk autorów;
• czasem podział na grupy: książki, artykuły, akty prawne, źródła internetowe;
• przy źródłach internetowych — adres i data dostępu;
• jednolity zapis wszystkich pozycji.

Najprościej prowadzić bibliografię w menedżerze bibliografii (Zotero, Mendeley itp.) i ustawić w nim wymagany styl. Wygenerowane opisy i tak sprawdź ręcznie: automatycznie tworzone pozycje często zawierają błędy w tytułach i latach wydania. Gdy opisy są niespójne w całej pracy, pomoże uporządkowanie bibliografii i przypisów według wytycznych.

Podpisy tabel i rysunków w pracy dyplomowej

W większości wytycznych tabele i rysunki (wykresy, schematy, zrzuty ekranu) podlegają tym samym zasadom:

• każdy rodzaj obiektu numeruje się osobno: Tabela 1, Rysunek 1 lub Wykres 1;
• każdy obiekt ma tytuł, który informuje o jego zawartości;
• pod obiektem podaje się źródło: Źródło: opracowanie własne lub Źródło: opracowanie własne na podstawie… z przypisem;
• w tekście znajduje się odwołanie do każdej tabeli i każdego rysunku.

Często tytuł tabeli umieszcza się nad nią, a podpis rysunku — pod nim, choć niektóre katedry wymagają podpisów nad wszystkimi obiektami. Na końcu pracy nierzadko zamieszcza się spis tabel i spis rysunków.

Polska typografia i język pracy

Jeśli piszesz po polsku, a nie jest to Twój pierwszy język, poza gramatyką zwróć uwagę na polską typografię: cudzysłów „taki”, brak kropki po tytułach, poprawne skróty, spacja przed jednostką („12 pkt”). Przy dopracowaniu tekstu pomoże korekta językowa pracy pisanej po polsku.

Wersja drukowana i elektroniczna

Na wielu uczelniach podstawowa jest dziś wersja elektroniczna w APD, ale część katedr nadal prosi o egzemplarze drukowane — dla promotora, recenzenta lub do archiwum. Sprawdź, ile egzemplarzy potrzebujesz, czy wymagana jest oprawa i czy drukować dwustronnie. Przed drukiem zapisz plik jako PDF i przejrzyj go strona po stronie: właśnie na tym etapie często „rozjeżdżają się” tabele i rysunki.

Sprawdzenie formatowania przed złożeniem pracy

Formatowanie najłatwiej sprawdzić na końcu, kiedy tekst już się nie zmienia. Możesz zrobić to samodzielnie, korzystając z poniższej checklisty, albo zamówić korektę edytorską pracy dyplomowej, czyli sprawdzenie i poprawienie formatowania według wytycznych Twojej katedry.