Jak wygląda struktura pracy licencjackiej, inżynierskiej i magisterskiej

Praca licencjacka, inżynierska i magisterska — czym się różnią

W zależności od poziomu i rodzaju studiów w Polsce wyróżnia się trzy główne rodzaje prac dyplomowych.

• Praca licencjacka — praca dyplomowa na studiach pierwszego stopnia na kierunkach humanistycznych, ekonomicznych i społecznych. Autor powinien wykazać w niej, że potrafi zebrać i uporządkować literaturę, opisać problem i przeprowadzić niewielkie badanie własne lub analizę.
• Praca inżynierska — praca dyplomowa na kierunkach technicznych. Często zawiera część projektową: obliczenia, program, prototyp, rozwiązanie technologiczne.
• Praca magisterska — praca dyplomowa na studiach drugiego stopnia. Wymagania dotyczące samodzielności, metodologii i głębi analizy są tu wyższe, a część badawcza jest zwykle obszerniejsza.

Orientacyjna objętość

Każda uczelnia sama ustala wymaganą objętość. Podane niżej wartości to tylko przykład często spotykanych wymagań, a nie norma.

Niektóre katedry określają objętość nie w stronach, lecz w znakach ze spacjami. Jeśli wytyczne podają liczbę znaków, trzymaj się jej, bo liczba stron zależy od czcionki i interlinii.

Z jakich części składa się praca dyplomowa

Strona tytułowa i obowiązkowe oświadczenia

Stronę tytułową niemal zawsze przygotowuje się według wzoru uczelni. Zawiera ona nazwę uczelni, wydziału i kierunku, tytuł pracy po polsku (a często także po angielsku), imię i nazwisko autora, numer albumu oraz promotora. Wzór można zwykle pobrać ze strony wydziału lub z systemu APD.

Za stroną tytułową często umieszcza się oświadczenia, np. o samodzielnym napisaniu pracy czy o zgodzie na jej przechowywanie w repozytorium. Ich listę i treść określa uczelnia.

Streszczenie i słowa kluczowe

Większość uczelni wymaga krótkiego streszczenia w języku polskim i angielskim oraz kilku słów kluczowych. To niewielki tekst, ale czyta się go w pierwszej kolejności, dlatego warto napisać go na samym końcu, gdy cała praca jest już gotowa.

Spis treści

Spis treści generuje się automatycznie w edytorze tekstu. Przed złożeniem pracy sprawdź, czy numery stron i tytuły rozdziałów zgadzają się z tekstem.

Wstęp

We wstępie wyjaśniasz, czego dotyczy praca i w jakim celu powstała. Zwykle zawiera on:

1. uzasadnienie wyboru tematu;
2. cel pracy oraz — w razie potrzeby — pytania badawcze lub hipotezy;
3. krótki opis metod;
4. omówienie układu pracy — co znajduje się w poszczególnych rozdziałach.

Ostateczną wersję wstępu, podobnie jak streszczenia, najlepiej przygotować po ukończeniu głównych rozdziałów. Więcej o tym, jak sformułować cel i rozdziały jeszcze przed rozpoczęciem pisania, przeczytasz w artykule jak napisać plan pracy dyplomowej.

Rozdział teoretyczny

W tym rozdziale pokazujesz, że znasz stan badań nad swoim tematem: podstawowe pojęcia, podejścia, autorów i toczące się spory. Rozdział teoretyczny to nie streszczenie podręcznika, tylko uporządkowany przegląd literatury, który prowadzi do Twojego badania. Każdą cudzą myśl trzeba tu opatrzyć przypisem.

Rozdział metodologiczny

W wielu pracach, zwłaszcza magisterskich, metodologię wydziela się w osobnym rozdziale lub podrozdziale, w którym opisuje się przedmiot i podmiot badań, metody, próbę badawczą, narzędzia i ograniczenia. W pracach inżynierskich jego miejsce często zajmuje opis wymagań i rozwiązań projektowych.

Część badawcza lub projektowa

To trzon pracy. Przedstawiasz tu wyniki własnej analizy: dane z ankiety, studium przypadku przedsiębiorstwa, porównanie dokumentów, obliczenia, kod. Wyniki należy opisać, zinterpretować i odnieść do teorii.

Zakończenie

Zakończenie odnosi się do celu postawionego we wstępie. Podsumowuje się w nim wyniki, wskazuje ograniczenia badania i możliwe kierunki dalszych prac. Zwykle nie wprowadza się tu nowych informacji, których nie było w zasadniczej części pracy.

Bibliografia, spisy i załączniki

Na końcu znajdują się bibliografia, spisy tabel i rysunków, a w razie potrzeby załączniki (kwestionariusz ankiety, duże tabele, fragmenty kodu). Sposób sporządzania bibliografii określa katedra — więcej na ten temat w artykule o formatowaniu pracy dyplomowej.

Struktura pracy a kierunek studiów

Ogólny schemat jest ten sam, ale rozłożenie akcentów zależy od dziedziny:

• Ekonomia i zarządzanie. Często oczekuje się studium przypadku konkretnej organizacji lub badania ankietowego, a w zakończeniu — praktycznych rekomendacji.
• Prawo. Część badawczą nierzadko zastępuje analiza aktów prawnych i orzecznictwa, dlatego część teoretyczna i analityczna się przenikają.
• Kierunki techniczne. Zamiast klasycznego badania: opis wymagań, projekt, realizacja i testowanie rozwiązania.
• Psychologia i nauki społeczne. Duży nacisk kładzie się na metodologię: próbę badawczą, narzędzia, analizę statystyczną wyników.

Jeśli nie masz pewności, jaka struktura pasuje do Twojego tematu, poproś promotora o przykłady prac obronionych w katedrze. Na wielu uczelniach można je przejrzeć w bibliotece lub w repozytorium.

Co robi promotor, a czego nie robi

Promotor jest opiekunem naukowym pracy, który:

• zatwierdza temat i plan;
• czyta kolejne rozdziały i przekazuje uwagi;
• ocenia raport z badania antyplagiatowego w JSA;
• dopuszcza pracę do obrony i wystawia jej ocenę na piśmie;
• zwykle zasiada w komisji egzaminacyjnej.

Promotor nie pisze pracy za studenta i nie ma obowiązku poprawiać każdego błędu. Jego rolą jest wskazywanie kierunku. Im konkretniejsze pytania zadajesz i im staranniej przygotowany tekst wysyłasz, tym bardziej przydatne uwagi otrzymasz.

Recenzja pracy dyplomowej i rola recenzenta

Recenzent to inny nauczyciel akademicki, wyznaczony przez wydział. Czyta gotową pracę, pisze recenzję z oceną, a na obronie często zadaje jedno lub dwa pytania. Patrzy na pracę świeżym okiem, dlatego zwraca uwagę na logikę wywodu, zgodność treści z tematem oraz poprawność przypisów i formatowania.

Z recenzją można się zwykle zapoznać przed obroną — na wielu uczelniach jest udostępniana w APD. Przeczytaj ją wcześniej i przygotuj odpowiedzi na uwagi.

Jak zaplanować strukturę pracy w praktyce

• Zacznij od planu. Plan uzgodniony z promotorem oszczędza tygodnie poprawek. Jeśli potrzebujesz pomocy przy strukturze, możesz otrzymać bezpłatny plan pracy dyplomowej jako punkt wyjścia do rozmowy z promotorem.
• Zachowaj proporcje. Teoria nie powinna zajmować dwóch trzecich pracy, jeśli katedra oczekuje badania własnego.
• Pisz rozdziały w dogodnej kolejności. Nie musisz zaczynać od wstępu — często łatwiej zacząć od teorii lub metodologii.
• Prowadź bibliografię od pierwszego dnia. Zapisuj źródła na bieżąco, żeby na koniec nie szukać, skąd pochodzi dany cytat.

Jeśli na wybranych etapach przyda Ci się konsultant, sprawdź, jak wygląda opieka nad pracą licencjacką lub opieka nad pracą magisterską: konsultacje dotyczące struktury, redakcja, formatowanie i przygotowanie do obrony.